أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

239

قانون ( فارسى )

2 - اگر كسى در حالت بيمارى با لرزش و تكان بدون اراده و شديد برخورد و بعد از لرزه حرارت شديد تب بر او مستولى شد ، نيروى بدنى بيمار بر مرام بوده و كاهش نيافته بود و نشانيهاى ديگر خوب و نويدبخش بودند ، توقع داشته باش كه بحران با عرق همراه باشد و با عرق كردن بيمار خاتمه يابد . بويژه اگر در اين حالت مدفوع و ادرار بيمار اندك باشند و در بيمارى اين حالت دوام يابد ، دليل قوى بر بحران همراه عرق كردن است . تبهاى سوزان به‌طور عموم از دو حالت خارج نيستند : يا بحران بيمار با خونريزى همراه است و بدان خاتمه مىيابد و يا با عرق كردن بحران را پشت سر مىگذارد ؛ كه اگر با عرق بحران آيد قبل از عرق كردن لرزش و تكان پيش‌درآمد بعضى تبها رخ مىدهد و بعدا با عرق كردن حالت بحرانى مىگذرد . اگر بيمار در خواب بيند كه به حمام رفته و در آبزن نشسته و آمادهء عرق كردن بوده است ، تعبير خوابش اين است كه بحرانش با عرق كردن توأم است . اگر ادرار بيمار رنگى شد ، در اوّل وهله نشانهء آن است كه ماده از راه رگها به مرحلهء بحران مىرسد . منظور از كلمهء از راه رگها اين است كه بحران با عرق توأم است يا از راه بول بحران خاتمه مىيابد . اما بعد از اين مرحله ، دلالت و پيش‌بينى از بول - چنان كه سابقا ذكر كرديم - حالت ديگر مىيابد . اگر بيمار شكمش روان و اسهالى است و در طول بيمارى اين حالت چيرگى دارد توقع نداشته باش كه بحران با عرق كردن بيمار خاتمه يابد . اگر حرارت بيمار هر لحظه افزايش مىيابد و اين حرارت شديد در سراسر بدن منتشر مىشود و بيمار جسما قوى است ، حتما بحران با عرق كردن بيمار همراه است . نشانيهاى بحران ادرارى سابقا اشاره كرديم كه مادهء بيمارىزا در حالتى كه از اثر بحران بايد بيرون رود ممكن است از راه مثانه به خارج راه يابد ؛ نشانيهاى اين حالت از اين قرار است : 1 - اگر بحران در راه است و در مثانه احساس سنگينى مىشود ، مدفوع بندآمده و حبس شده است ، نشانيهاى بحران همراه اسهال را - كه بعدا ذكر خواهيم كرد - نشانيهاى بحران همراه قى ، نشانيهاى بحران همراه خون دماغ و نشانيهاى بحران همراه عرق كردن - كه ذكر كرديم - نبود ، بدان ! كه مادهء بيمارىزاى بحران‌زده از راه بول بيرون مىآيد . 2 - اگر بيمار احساس سوزش در ذكر مىكند ، احساس مىكند كه مثانه‌اش سنگين شده است و دليلهاى ذكر شده هم بودند ، دليلى بسيار قوى است كه بحران همراه ادرار بيمار پايان مىيابد . ممكن است فشار آوردن ادرار و پرمايگى آن در روزهاى قبل از شروع بحران و پيدا شدن ته‌نشين در ادرار دليل بر بحران بولى باشند ؛ يعنى مادهء بيمارى كه در بحران به حركت درآمده است ، با بول بيرون رود . شايد نشانيهايى در ادرار خروج مادهء بيمارى را از راه مدفوع نشان دهند ، كه اين حالت در